Ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej ,dział. ubezp. i reas,Rozdział 13. Postępowanie naprawcze i likwidacja zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji,Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej ,Dz.U.2023.0.656 t.j. Przekształcenie zakładu budżetowego w inną formę organizacyjnoprawną wymaga uprzednio jego likwidacji. Organ podejmujący decyzję o przekształceniu zakładu budżetowego, określa formę organizacyjnoprawną nowej jednostki. Na dzień dzisiejszy zakłady budżetowe można przekształcić w spółki prawa handlowego, w jednostki Zatem likwidacja zakładu budżetowego dokonana w celu jego przekształcenia w spółkę kapitałową lub jednostkę budżetową spowoduje przejście całości należności i zobowiązań zakładu budżetowego na tą spółkę. Znajduje tutaj również zastosowanie przepisy art. 93 a i 93 b Ordynacji podatkowej. Likwidacja zakładu budżetowego w księgach rachunkowych Zlikwidowany został zakład budżetowy - zarząd budynków komunalnych - w celu przekształcenia w jednostkę budżetową (zgodnie z uchwałą rady miejskiej z dniem 31 grudnia 2021 r. Likwidacja jednoosobowej działalności gospodarczej krok po kroku: 1. rozwiązanie firmy za pomocą zgłoszenia w CEIDG (druk CEIDG-1), 2. wyrejestrowanie z ZUS, 3. remanent na zakończenie działalności, 4. wykreślenie z rejestru podatników VAT (jeśli dotyczy), 5. likwidacja kasy fiskalnej (jeśli dotyczy). Określa on tylko sytuację pracowników, w przypadku gdy pozostają oni w stosunku pracy i jednocześnie dochodzi do przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę. Celem art . Decyzja o przekształceniu zakładu budżetowego w inną formę organizacyjnoprawną wymaga przeprowadzenia inwentaryzacji wszystkich aktywów i pasywów. Przekształcenie zakładu budżetowego w inną formę organizacyjnoprawną wymaga uprzednio jego likwidacji. Organ podejmujący decyzję o przekształceniu zakładu budżetowego, określa formę organizacyjnoprawną nowej dzień dzisiejszy zakłady budżetowe można przekształcić w spółki prawa handlowego, w jednostki budżetowe lub w inną formę przewidzianą prawem. O wyborze formy organizacyjnej powinien decydować przede wszystkim charakter prowadzonej działalności przez zakład właściwości rady gminy należy podejmowanie uchwał w sprawach majątkowych gminy dotyczących tworzenia, likwidacji i reorganizacji przedsiębiorstw, zakładów i innych gminnych jednostek organizacyjnych oraz wyposażenia ich w majątek. Kompetencje takie, na szczeblu powiatowym, posiada rada powiatu zaś na szczeblu województwa sejmik forma prawnaWybór nowej formy świadczenia usług publicznych powinien zostać poprzedzony rzetelną analizą kosztów ponoszonych w związku z ich wykonywaniem. Szczególnie ważna jest likwidacja zakładów budżetowych. Samodzielność organizacyjna tych jednostek komplikuje ten proces i wymusza likwidację w celu przekształcenia. Dla celów likwidacji należy prześledzić kształtowanie się kwot i rodzajów dotacji budżetowych, które otrzymywał praktyce często występowało nieformalne dotowanie działalności zakładów budżetowych poprzez zakup usług przez jednostki sektora finansów publicznych po zawyżonych cenach. W ten sposób omijano zakaz dotowania działalności zakładu dotacją przewyższającą 50 proc. kosztów jego przekształcająceZakłady budżetowe tworzą, łączą, przekształcają w inną formę organizacyjnoprawną i likwidują:- ministrowie, kierownicy urzędów centralnych, wojewodowie oraz inne organy działające na podstawie odrębnych przepisów - dotyczy państwowych zakładów budżetowych,- organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego - dotyczy gminnych, powiatowych lub wojewódzkich zakładów zakład budżetowy, organ określa przeznaczenie mienia znajdującego się w użytkowaniu przypadku państwowego zakładu budżetowego decyzja o przeznaczeniu tego mienia jest podejmowana w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw Skarbu i zobowiązania likwidowanego zakładu budżetowego przejmuje organ, który podjął decyzję o likwidacji. Trzeba pamiętać jednak, że należności i zobowiązania zakładu budżetowego likwidowanego w celu przekształcenia w inną formę organizacyjnoprawną przejmuje utworzona inwentaryzacjaDecyzja o przekształceniu zakładu budżetowego w inną formę organizacyjnoprawną wymaga przeprowadzenia inwentaryzacji wszystkich aktywów i pasywów zgodnie z przepisami ustawy o rachunkowości, w tym ustalenia należności i zobowiązań oraz stanu środków obrotowych i majątku trwałego znajdującego się w użytkowaniu zakładu budżetowego w celu jego przekształcenia w inną formę organizacyjnoprawną polega na zamknięciu rachunku bankowego i ksiąg terminie nie później niż trzy miesiące po likwidacji zakładu budżetowego należy sporządzić bilans. Bilans zamknięcia sporządzony na dzień poprzedzający postawienie zakładu w stan likwidacji będzie stanowił podstawę sporządzenia bilansu otwarcia związku z rozpoczęciem likwidacji należy otworzyć księgi rachunkowe likwidowanego zakładu, w ciągu 15 dni od dnia rozpoczęcia ZWIĄZANE Z LIKWIDACJĄUchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego stanowi, że np. do 30 września ma nastąpić likwidacja zakładu budżetowego. Dlatego też na dzień zakończenia likwidacji należy zamknąć księgi rachunkowe zakładu. Dzień 30 września będzie dla jednostki dniem bilansowym, dlatego na ten dzień należy sporządzić bilans pamiętać przy tym, że składniki majątkowe zakładu budżetowego stają się automatycznie mieniem tworzonej jednostki. W związku z tym likwidowany zakład nie może wykazać na 30 września (dzień bilansowy) sald zerowych, ponieważ salda zamknięcia zakładu budżetowego powinny równać się saldom otwarcia nowo tworzonej ZAMYKA SIĘ KSIĘGIKsięgi rachunkowe zamyka się:- na dzień kończący rok obrotowy,- na dzień zakończenia działalności jednostki, w tym również jej sprzedaży i zakończenia likwidacji lub postępowania upadłościowego,- na dzień poprzedzający zmianę formy prawnej,- w jednostce przejmowanej na dzień połączenia związanego z przejęciem jednostki przez inną jednostkę, w szczególności na dzień wpisu do rejestru tego połączenia,- na dzień poprzedzający dzień podziału lub połączenia jednostek, jeżeli w wyniku podziału lub połączenia powstaje nowa jednostka, w szczególności na dzień poprzedzający dzień wpisu do rejestru połączenia lub podziału,- na dzień poprzedzający dzień postawienia jednostki w stan likwidacji lub upadłości,- na inny dzień bilansowy określony odrębnymi przepisami- nie później jednak niż w ciągu 3 miesięcy od dnia zaistnienia tych zamknięcie i otwarcie ksiąg rachunkowych jednostki kontynuującej działalność powinno nastąpić najpóźniej w ciągu 15 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego za rok KOŁODZIEJ Przygotuj się do stosowania nowych przepisów! Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu. Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE Szkolenie skierowane jest do kierownictwa jednostek sektora finansów publicznych, głównych księgowych i pozostałych pracowników wyznaczonych do wykonywania tych czynności. Celem szkolenia jest Zapoznanie się z obowiązującym stanem prawnym i wymaganiami do spełnienia przez kierownictwo jednostki sektora finansów publicznych w zakresie likwidacji i przekształcenia form organizacyjnych sektora finansów Opracowanie harmonogramu czynności do Omówienie realizacji systemu z praktycznymi przykładami krok po szkolenia. 1. Akty prawne w procesie likwidacji. Likwidacja gospodarstwa pomocniczego cz. Likwidacja gospodarstwa pomocniczego cz. Instytucja gospodarki Przekształcanie zakładu budżetowego jednostki samorządu terytorialnego w jednostkę budżetową lub samorządowy zakład Wnioski , pytania i o prelegencie. Szkolenie poprowadzi ekspert firmy Adept z wieloletnim doświadczeniem z zakresu pezekształcania i likwidacji zakładów budżetowych oraz gospodarstw pomocniczych. Czas trwania: Szkolenie jednodniowe - 8 godzin dydaktycznych. Forma szkolenia: Wykład, prezentacja oraz dyskusja. Kwalifikacje po ukończeniu szkolenia: Certyfikat ukończenia szkolenia. Sporządzenie sprawozdania finansowego poprzedzone jest czynnościami przygotowawczymi w celu zamknięcia ksiąg rachunkowych jednostki budżetowej. Zamknięcie ksiąg rachunkowych polega na nieodwracalnym wyłączeniu możliwości dokonywania zapisów w księgach rachunkowych, niezależnie od techniki ich prowadzenia. Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy o rachunkowości księgi rachunkowe jednostki kontynuującej działalność zamyka się na: • dzień kończący rok obrotowy, którym dla jednostek sektora finansów publicznych jest rok kalendarzowy i dzień 31 grudnia, jak również • na dzień zakończenia działalności jednostki, w tym także jej sprzedaży, zakończenia likwidacji lub postępowania upadłościowego, • na dzień poprzedzający zmianę formy organizacyjnoprawnej, • na dzień poprzedzający przejęcie przez inną jednostkę lub dzień poprzedzający jej połączenie lub podział oraz • na inny dzień bilansowy określony odrębnymi przepisami. Zamknięcia ksiąg należy dokonać nie później niż w ciągu 3 miesięcy od zaistnienia wymienionych wyżej zdarzeń. Ostateczne zamknięcie ksiąg rachunkowych jednostek kontynuujących działalność powinno nastąpić najpóźniej w ciągu 15 dni od dnia zatwierdzenia sprawozdania finansowego za rok obrotowy (art. 12 ust. 4 ustawy o rachunkowości). Czynności wchodzące w skład zamknięcia ksiąg rachunkowych w jednostkach budżetowych są następujące. Najpierw chodzi o wyprowadzenie na bieżąco ewidencji analitycznej i syntetycznej, poprzez dokonanie w księgach rachunkowych zapisów wszystkich operacji, jakie nastąpiły w danym okresie sprawozdawczym i roku obrotowym na podstawie dowodów sprawdzonych i zatwierdzonych przez upoważnione osoby, przy zachowaniu zasady memoriału. Zgodnie z zasadą memoriału, w księgach rachunkowych jednostki należy ująć wszystkie osiągnięte przychody i koszty związane z tymi przychodami dotyczące danego roku obrotowego, niezależnie od terminu ich zapłaty. Kolejna czynność to uzgodnienie danych ewidencji syntetycznej z ewidencją analityczną poprzez weryfikację prawidłowości i kompletności dokonanych księgowań, zachowując zasadę bieżącego, bezbłędnego, rzetelnego i sprawdzalnego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Uzgadnianie sald Następnie konieczne jest uzgodnienie sald następujących kont: • środków pieniężnych w kasie z raportami kasowymi, • środków pieniężnych na kontach bankowych z wyciągami bankowymi i zapisami kont, • kredytów z zapisami i wyciągami bankowymi. Kolejna czynność polega na uzgodnienie sald kont rozrachunków z kontrahentami oraz rozrachunków publicznoprawnych z uwzględnieniem sytuacji przedawnienia i przeterminowania należności i zobowiązań, których następstwem mogą być odsetki za zwłokę. Następnie powinno dojść do uzgadniania stanów wpływów, zaległości i nadpłat podatków i opłat wynikających z ewidencji podatkowej z danymi ewidencyjnymi urzędu oraz dokonanie oceny prawidłowości przypisu należności. Kolejna sprawa to uzgodnienie stanów rozrachunków z tytułu odpłatnego korzystania z mienia komunalnego. Należy ustalić, czy i w jakim zakresie powinna być podjęta decyzja w zakresie umorzenia należności w ramach upoważnień wynikających z przepisów art. 43 ustawy o finansach publicznych. Zaliczki i dotacje Kolejna czynność wchodząca w skład zamknięcia ksiąg rachunkowych to rozliczenie udzielonych zaliczek. Następnie dochodzi do rozliczenia dotacji otrzymanych i przekazanych innym jednostkom. Jeżeli w wyniku rozliczenia otrzymanych dotacji z budżetu państwa jednostka ma zwrócić określoną kwotę z otrzymanej dotacji, to o kwotę zwrotu dokonanego przed 15 stycznia 2008 r. należy pomniejszyć zrealizowane dochody 2007 r. Jeżeli zwrot nastąpił po tym terminie, to jednostka powinna zaplanować na ten cel wydatki w par. 291 Zwrot dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem lub pobranych w nadmiernej wysokości. Inwestycje i dochody Zamykając księgi trzeba również rozliczyć poniesione wydatki na inwestycje. Kolejna czynność polega na dokonaniu umorzenia i amortyzacji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Należy pamiętać również o zweryfikowaniu stanu pozostałych środków trwałych (wyposażenia) i ich umorzenia. Należy przeanalizować i wyjaśnić dochody występujące w par. 298 Wpływy do wyjaśnienia i dokonanie odpowiednich przeksięgowań. Inwentaryzacja i odsetki Konieczne jest przeprowadzenie w obowiązujących terminach inwentaryzacji rzeczowych składników majątkowych. W przypadku stwierdzenia różnic inwentaryzacyjnych dokonanie ich wyjaśnienia i ujęcie wyników inwentaryzacji w księgach rachunkowych roku, w którym ją przeprowadzono. Naliczając na koniec kwartału odsetki od należności należy pamiętać o wykazaniu odsetek w danych uzupełniających do bilansu jednostki, jak również w sprawozdaniach budżetowych. Pamiętać trzeba również o: naliczenie różnic kursowych w przypadku występowania aktywów i pasywów wyrażonych w walutach obcych oraz o przeanalizowaniu zapisów na kontach pozabilansowych w zakresie zaangażowania. Zestawienie obrotów Kolejna czynność związana z zamykaniem ksiąg to sporządzenie zestawienia obrotów i sald kont księgi głównej oraz zestawienia sald kont ksiąg pomocniczych - tzw. bilans wstępny i dokonanie weryfikacji zawartych w nim danych. Następnie należy dokonać obowiązkowych przeksięgowań w ewidencji jednostki budżetowej, a mianowicie: • zrealizowanych dochodów i wydatków oraz dotacji na konto 800 „Fundusz jednostki”, • zrealizowanych przychodów i kosztów na konto 860 „Straty i zyski nadzwyczajne oraz wynik finansowy”. Dwie ostatnie czynności związane z zamykaniem ksiąg, to: • sporządzenie obowiązkowych sprawozdań budżetowych, określonych w rozporządzeniu w sprawie sprawozdawczości budżetowej i powiązanie danych zawartych w tych sprawozdaniach z zapisami ksiąg rachunkowych jednostki budżetowej, • sporządzenie zestawienia obrotów i sald księgi głównej oraz zestawienia sald kont ksiąg pomocniczych, stanowiących podstawę sporządzenia bilansu jednostki budżetowej. Barbara KoŁodziej gp@infor PODSTAWA PRAWNA • Ustawa z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych ( nr 249, poz. 2104 ze zm.). • Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości ( z 2002 r. nr 76, poz. 694 ze zm.). • Rozporządzenie ministra finansów z 28 lipca 2006 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych jednostek sektora finansów publicznych ( nr 142, poz. 1020). UCHWAŁA Nr VII /49/ 2011 Rady Miejskiej w Iwoniczu-Zdroju z dnia 18 kwietnia 2011r. w sprawie: likwidacji samorządowego zakładu budżetowego o nazwie Zakład Gospodarki Komunalnej w Iwoniczu-Zdroju w celu jego przekształcenia w spółkę prawa handlowego Na podstawie art. 18 ust. 2 lit. „h” ustawy z dnia 8 marca 1990 r o samorządzie gminnym ( z 2001 r., Nr 142, poz. 1591 z póź. zm.), art. 6 art. 9 ust. 1, art. 22 ust. 1 i art .23 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 gospodarce komunalnej ( z 2011 r., Nr 45 poz. 236 ) oraz i 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( z 2009 r. Nr 157, z póź. zm.) Rada Miejska w Iwoniczu-Zdroju u c h w a l a, co następuje: § 1 1. Likwiduje się samorządowy zakład budżetowy o nazwie: Zakład Gospodarki Komunalnej w Iwoniczu-Zdroju, zwany dalej „Zakładem”, celem jego przekształcenia w jednoosobową Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, której jedynym wspólnikiem będzie Gmina Iwonicz-Zdrój. 2. Spółka powstała z przekształcenia samorządowego zakładu budżetowego zwana dalej „Spółką” będzie działać pod nazwą: Zakład Gospodarki Komunalnej Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Iwoniczu -Zdroju. § 2 1. Nowo utworzona Spółka powstała z przekształcenia samorządowego zakładu budżetowego wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki związane z działalnością Zakładu. 2. Spółka przejmuje składniki mienia Zakładu zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. 3. Nowo utworzona Spółka przejmuje należności i zobowiązania likwidowanego Zakładu. 4. Pracownicy likwidowanego Zakładu stają się pracownikami Spółki na zasadzie art. 231 Kodeksu pracy. § 3 1. Powierza się nowo powstałej Spółce: prowadzenie dotychczasowej działalności Zakładu, w tym szczególności wykonywanie zadań w zakresie: a) utrzymania wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizację, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości oraz urządzeń sanitarnych, b) utrzymania gminnej zieleni i zadrzewiania, c) wywozu odpadów komunalnych. d) utrzymania i remontów dróg. 2. Spółka może prowadzić nadto inną działalność na warunkach określonych odrębnymi przepisami. § 4 1. Na pokrycie kapitału spółki z ograniczona odpowiedzialnością Gmina Iwonicz-Zdrój może wnieść wkłady pieniężne i niepieniężne. 2. Tytułem wkładu niepieniężnego Gmina Iwonicz-Zdrój wniesie składniki mienia samorządowego zakładu budżetowego Zakładu Gospodarki Komunalnej w Iwoniczu-Zdroju pozostałe po jego likwidacji. § 5 Burmistrz Gminy Iwonicz-Zdrój wykona wszelkie czynności związane z likwidacją samorządowego zakładu budżetowego w celu przekształcenia w Spółkę oraz z utworzeniem Spółki, a w szczególności : szczegółowo określi składniki majątku przechodzącego do Spółki, określi wysokość kapitału zakładowego Spółki, opracuje akt założycielski Spółki, powoła członków Rady Nadzorczej. § 6 1. Likwidacja Zakładu i utworzenie Spółki winno nastąpić w terminie do 2011 r. 2. Ostatecznym dniem likwidacji samorządowego zakładu budżetowego i utworzenia Spółki jest dzień wpisania Spółki do Krajowego Rejestru Sądowego. § 7 Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Gminy Iwonicz-Zdrój. § 8 Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. Likwidując jednostkę budżetową warto pamiętać o aspektach prawnych likwidacji, w szczególności tych, odnośnie do których wypowiedziały się organy nadzoru lub jednostkę budżetową warto pamiętać o aspektach prawnych likwidacji, w szczególności tych, odnośnie do których wypowiedziały się organy nadzoru lub sądy. Podstawowe regulacje Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy o finansach publicznych ( jednostkami budżetowymi są jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych nieposiadające osobowości prawnej, które pokrywają swoje wydatki bezpośrednio z budżetu, a pobrane dochody odprowadzają na rachunek odpowiednio dochodów budżetu państwa albo budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Art. 11 ust. 2 stanowi, iż jednostka budżetowa działa na podstawie statutu określającego w szczególności jej nazwę, siedzibę i przedmiot działalności. Zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 2 gminne, powiatowe lub wojewódzkie jednostki budżetowe, z zastrzeżeniem odrębnych ustaw, tworzą, łączą i likwidują organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego. Jak stanowi art. 12 ust. 3 likwidując jednostkę budżetową, organ stanowiący określa przeznaczenie mienia znajdującego się w zarządzie tej jednostki. W orzeczeniach organów nadzoru oraz sądów administracyjnych postawiono tezę, iż uchwała, w której nie określono przeznaczenia przedmiotowego mienia jest nieważna[1]. Dopuszczalne jest natomiast postanowienie o pozostawieniu mienia bezpośrednio w gestii gminy, zbyciu go albo przekazaniu do dyspozycji gminnej jednostce organizacyjnej[2]. W działalności organów nadzoru występują różnice w kwestii klasyfikacji uchwał w sprawie likwidacji jednostek budżetowych. Niektórzy wojewodowie w rozstrzygnięciach nadzorczych stwierdzali, iż przedmiotowe akty nie mają cech aktów prawa miejscowego i jako takie nie mogą być publikowane w dziennikach urzędowych[3]. Jednakże, wiele uchwał w sprawie likwidacji jednostek budżetowych, których przepisy przewidywały publikację w dziennikach urzędowych, zostało w nich opublikowane bez negatywnych rozstrzygnięć organów nadzoru[4]. Kwestia ta jest obecnie przedmiotem szerszej dyskusji nad charakterem uchwał w sprawach organizacji urzędów i instytucji gminnych. Art. 12 ust. 5 określa, iż przypadku łączenia jednostek budżetowych przepisy art. 12 ust. 3 stosuje się odpowiednio. Zgodnie natomiast z art. 12 ust. 4 pkt 2 należności i zobowiązania likwidowanej gminnej, powiatowej lub wojewódzkiej jednostki budżetowej przejmuje urząd odpowiedniej jednostki samorządu terytorialnego (przy czym nie jest jasne, czy przedmiotowe urzędy również są jednostkami budżetowymi[5]). Z brzmienia art. 12 ust. 6 w zw. z ust. 7 wynika, iż organ dokonujący likwidacji jednostki budżetowej może postanowić o utworzeniu jednostki o innej formie organizacyjno-prawnej, a także fakultatywnie zdecydować o przejęciu należności i zobowiązań likwidowanej jednostki budżetowej przez nową jednostkę. Należy jednak podkreślić, iż przedmiotowe przepisy nie stanowią samodzielnej podstawy dla tworzenia jednostek o innej formie organizacyjno-prawnej (np. samorządowych zakładów budżetowych lub spółek handlowych). Kompetencje do ich powołania muszą wynikać z odrębnych przepisów (np. lub ustawy o gospodarce komunalnej). Jednostki budżetowe są zobowiązane do sporządzania sprawozdań na podstawie art. 41 ust. 1 Warto wskazać, iż dzień zakończenia likwidacji jednostki stanowi koniec okresu sprawozdawczego w rozumieniu rozporządzeń Ministra Finansów w sprawie sprawozdawczości budżetowej oraz w sprawie sprawozdań jednostek sektora finansów publicznych w zakresie operacji finansowych. Trwały zarząd Zgodnie z art. 43 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (dalej jako trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez jednostkę organizacyjną. Art. 45 ust. 1 stanowi, iż trwały zarząd na rzecz jednostki organizacyjnej ustanawia właściwy organ, w drodze decyzji. Zgodnie z art. 49 likwidacja jednostki sprawującej trwały zarząd nieruchomości powoduje jego wygaśnięcie, chyba, że likwidacja następuje w wyniku przekształceń organizacyjnych. W tym ostatnim wypadku właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego orzeka o wygaśnięciu zarządu przysługującego likwidowanej jednostce organizacyjnej albo o wygaśnięciu trwałego zarządu przysługującego likwidowanej jednostce organizacyjnej z równoczesnym ustanowieniem trwałego zarządu na rzecz jednostek organizacyjnych utworzonych w wyniku tych przekształceń lub na rzecz jednostek przejmujących zadania jednostki likwidowanej. Co oczywiste, nie dotyczy to przekształcenia jednostek w spółki handlowe. Upoważnienia kierownika likwidowanej jednostki do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej Jak stanowi art. 39 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym (dalej jako do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej rada gminy może upoważnić również organ wykonawczy jednostki pomocniczej oraz organy jednostek i podmiotów, o których mowa w art. 9 ust. 1 (w katalogu tym mieszczą się jednostki budżetowe). Oznacza to, że kierownik gminnej jednostki budżetowej może zostać upoważniony do załatwiania indywidualnych spraw z zakresu administracji publicznej we własnym imieniu. Należy uznać, iż w przypadku likwidacji jednostki budżetowej, której kierownik został upoważniony na podstawie art. 39 właściwość do załatwiania indywidualnych sprawa z zakresu administracji publicznej (w zakresie przekazanym kierownikowi jednostki) „powróci” do pierwotnie właściwego organu. Nie jest do tego niezbędne podejmowanie uchwały uchylającej pierwotną uchwałę w sprawie upoważnienia kierownika. Obowiązki w zakresie rachunkowości Szereg obowiązków w związku z likwidacją samorządowych jednostek budżetowych nakłada ustawa o rachunkowości (dalej jako Przykładowo, art. 12 ust. 1 pkt 5 stanowi, iż księgi rachunkowe otwiera się w ciągu 15 dni od dnia rozpoczęcia likwidacji. Natomiast zgodnie z art. 12 ust. 2 pkt 2 księgi rachunkowe zamyka nie później niż w ciągu 3 miesięcy od dnia poprzedzającego dzień postawienia jednostki w stan likwidacji (z zastrzeżeniem przepisów szczególnych). Zgodnie z art. 26 ust. 4 inwentaryzację przeprowadza się na dzień poprzedzający postawienie jednostki w rozumieniu (w tym jednostki budżetowej) w stan likwidacji. Jak stanowi z art. 26 ust. 1 obejmuje ona aktywa pieniężne i środki trwałe. Art. 29 ust. 2 ustanawia natomiast szczególne zasady wyceny aktywów jednostki likwidowanej. Problematyka przejścia pracowników W związku z likwidacją jednostki budżetowej pojawia się kwestia dalszego trwania stosunków pracy zawartych z pracownikami tej jednostki. Jak stanowi art. 2 ustawy – Kodeks pracy (dalej jako: Kp), pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Niewątpliwie, jednostka budżetowa jest jednostką organizacyjną – może więc być pracodawcą na gruncie Kp. Potwierdza to art. 2 pkt 3 ustawy o pracownikach samorządowych, zgodnie z którym przepisy ustawy stosuje się do pracowników samorządowych zatrudnionych w gminnych jednostkach budżetowych. Zasadniczo, zgodnie z w art. 411 Kp, w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, nie stosuje się przepisów art. 38, 39 i 41 Kp, ani przepisów szczególnych dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Jednakże, zgodnie z art. 231 §1 Kp, w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę, staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy (z zastrzeżeniem przepisów szczególnych). Kp nie definiuje pojęcia zakładu pracy, jednak w doktrynie wskazuje się, iż jest to zespół składników materialnych i niematerialnych które służą do wykonywania pracy[7]. Pojawia się więc pytanie, czy w przypadku likwidacji jednostki budżetowej ma zastosowanie art. 411 Kp, czy też pierwszeństwo należy przyznać ochronie wynikającej z art. 231 §1 Kp? Art. 12 ust. 3 stanowi, iż likwidując jednostkę budżetową, organ stanowiący określa przeznaczenie mienia znajdującego się w zarządzie tej jednostki. Jeżeli więc organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego postanowi o przekazaniu mienia likwidowanej jednostki budżetowej, stanowiącego zakład pracy lub jego część, z mocy prawa dochodzi do wejścia podmiotu przejmującego w prawa i obowiązki pracodawcy w sposób określony w art. 231 §1 Kp. W doktrynie wyrażono pogląd, iż przejście zakładu pracy w rozumieniu art. 231 §1 Kp. nie daje pracodawcy przejmującemu możliwości ograniczania uprawnień pracowników, które zasadniczo przysługują upadłemu lub likwidowanemu pracodawcy (o czym stanowi w art. 411 Kp)[8]. W orzecznictwie postawiono ponadto tezę, iż art. 231 §1 Kp ma zastosowanie w sytuacji likwidacji jednostki organizacyjnej gminy nieposiadającej osobowości prawnej, w przypadku pozostawienia użytkowanego przez jednostkę majątku w gestii gminy[9]. Należy jednak wskazać, iż zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 marca 2013 r., sygn. III PZP 1/13, likwidacja jednej jednostki organizacyjnej i przekazanie jej zadań innej jednostce organizacyjnej nie jest równoznaczne z przejściem zakładu pracy w rozumieniu art. 231 §1 Kp na nowo utworzony podmiot. Konieczne jest bowiem przekazanie również całości lub części zakładu pracy (a więc zespołu składników materialnych i niematerialnych). Dlatego przejęcie przez urząd gminy mienia likwidowanej jednostki budżetowej wraz z przekazaniem jej zadań innej jednostce organizacyjnej spowoduje zasadniczo wejście w rolę pracodawcy przez urząd gminy (a nie przez jednostkę organizacyjną, która będzie wykonywać przekazane zadania – to urząd gminy przejmie bowiem zakład pracy)[10]. Zgodnie z 231 §6 Kp przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie przez pracodawcę stosunku pracy. Analizowane przepisy Kp mają moc bezwzględnie obowiązującą – nie jest więc możliwe, by w drodze uchwały organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego (w tym uchwały o likwidacji jednostki budżetowej) doszło do modyfikacji ustawowych zasad przejścia stosunków pracy. Kwestia techniki legislacyjnej Niektóre uchwały dotyczące likwidacji jednostek budżetowych zawierają przepisy, które stanowią o uchyleniu wcześniej podjętych uchwał o utworzeniu jednostek budżetowych (oraz nadających im statut). Należy uznać tą technikę za błędną. Przepisy tworzące i likwidujące jednostki organizacyjne (w tym jednostki budżetowe) są przepisami jednorazowymi, które podlegają konsumpcji wraz z wykonaniem ich dyspozycji. Próba uchylenia uchwały tworzącej np. jednostkę budżetową wydaje się więc być bezprzedmiotowa – przyjęcie takiego przepisu nie jest konieczne do likwidacji jednostki. Dlatego należy stwierdzić, iż wystarczającym jest podjęcie uchwały w przedmiocie likwidacji jednostki budżetowej, bez uchylania poprzednich uchwał. Podsumowanie Podstawowe aspekty likwidacji jednostek budżetowych określane są przez przepisy oraz ustanowionych na ich podstawie aktów wykonawczych. Nakładają one pewne obowiązki związane z likwidacją, zwłaszcza w zakresie gospodarowaniem majątkiem, sprawozdawczości oraz rachunkowości. Nie można jednak zapominać, iż także ustawy odrębne mogą regulować kwestie szczególne – dobrym przykładem jest określający zasady przejścia pracowników oraz obowiązków z zakresu umów o pracę. Należy pamiętać, iż uchwały organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego nie mogą uchylać lub zmieniać postanowień ustaw (chyba, że te same dopuszczają taką modyfikację). Znajomość tych podstawowych zasad pozwoli na uniknięcie zbędnych trudności przy przeprowadzaniu procesu likwidacji jednostek budżetowych. [1] Por. rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Małopolskiego z dnia 5 stycznia 2012 r., sygn. (Dz. Urz. Woj. Mał. z 2012 r., poz. 555); wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2012 r., sygn. I OSK 1345/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych CBOSA, [2] Por. wyrok NSA z 27 czerwca 2014 r., sygn. I OSK 767/14, CBOSA. [3] Np. rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Śląskiego z dnia 9 grudnia 2015 r., sygn. (Dz. Urz. Woj. Śląs. Z 2015 r., poz. 6620). [4] Np. uchwała nr XXXIX/208/2013 Rady Gminy Żelechlinek z dnia 22 sierpnia 2013 r. w sprawie likwidacji jednostki budżetowej – Gminnej Jednostki Gospodarczej w Żelechlinku (Dz. Urz. Woj. Łódz. z 2013 r. poz. 4322). [5] Por. A. Szewc, Komentarz do art. 33 ustawy o samorządzie gminnym [w:] G. Jyż, Z. Pławecki, A. Szewc, Ustawa o samorządzie gminny. Komentarz, Warszawa 2012, System Informacji Prawnej Lex. [6] Pojęcie jednostki w rozumieniu jest bardzo szerokie, i prócz jednostek budżetowych powoływanych przez gminę, powiat lub województwo obejmuje spółki handlowe i jednostki organizacyjne działające na podstawie Prawa bankowego. [7] Por. J. Stelina, Komentarz do art. 231 Kodeksu pracy [w:] A. Sobczyk (red.), Kodeks pracy. Komentarz, Warszawa 2015, System Informacji Prawnej Legalis. [8] Zgodnie z art. 411 Kp, w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, nie stosuje się przepisów art. 38, 39 i 41 Kp ani przepisów szczególnych dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę; por. Mitrus, Komentarz do art. 411 KP [w:] A. Sobczyk, Kodeks pracy. Komentarz, System Informacji Prawnej Legalis 2015 oraz omówiony wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2008 r., sygn. II PK 44/08. [9] SN w wyroku z dnia 13 stycznia 2010 r., sygn. III PK 30/10, stwierdził, iż w analizowanej sprawie (likwidacja jednostki organizacyjnej gminy nieposiadającej osobowości prawnej, wykonującej zadania gminy) przejęcie przez gminę majątku (także, jeżeli majątek ten wcześniej stanowił własność gminy, a jednostka organizacyjna mogła nim dysponować jedynie w ograniczonym stopniu), stanowiącego zakład pracy, jest równoznaczne z przejściem stosunków pracy. Likwidacja gminne jednostki organizacyjnej niebędącej osobą prawną nie stanowiła, zdaniem SN, likwidacji w rozumieniu 411 Kp, lecz była przekształceniem organizacyjnym, nie skutkującym zaprzestaniem działalności (gmina nadal wykonuje te same zadania, jakie wykonywała dana jednostka organizacyjna). [10] Mimo wątpliwości, czy urząd gminy jest jednostką budżetową, to zgodnie z art. 2 pkt 3 także w urzędzie gminy zatrudniani są pracownicy samorządowi. W zw. z art. 2 Kp. należy więc uznać, iż jest on pracodawcą.

likwidacja zakładu budżetowego krok po kroku